'नेपालका रुखोपाखो डाँडा चिया उत्पादनको थलो'

alt
  • पुष १७, २०७५
  • १८८ पटक पढिएको
  • भूपेन्द्र तिम्सिना

माङसेबुङ, इलाम / नेपाली चियाको विदेशी वजारमा निकै माग छ । तर माग अनुसारको फरक फरक गुणका गुणस्तरीय चिया उत्पादन हुन सकेको छैन । विदेशमा कफीले चाँही नेपाली व्रान्ड नै पाए पनि माग अनुसार उत्पादनै हुन सकेको छैन ।

गुणस्तरीय चिया उत्पादनसँगै कफी उत्पादनका विषयमा नेपाल चिया तथा कफी विकास वोर्डले त्यस विषयमा सरोकारवालासँग छलफल थाल्ने योजना वनाएको छ । वोर्डका निर्देशक दीपक खनालले इलामको माङ्मालुङ् चिया वगान लिमिटेडको २३ औं वार्षिक साधारणसभाका सन्दर्भमा बोल्ने क्रममा नेपाली चियाको फरक फरक गुणका गुणस्तरीय चियाको माग भइरहेको जनाए । पूर्ण अर्गानिक सहितका विभिन्न स्वादका चिया विदेशीले रुचाउने गर्दछन् । उनले भने ‘विदेशमा हाम्रो चिया क्वालिटी वेसमा माग भइरहेको छ । कफीको त झन धेरै माग छ । जसका लागि नेपाली चिया उत्पादकसँग र कफीका लागि लगानीकर्तालाई आव्हानका लागि वोर्डले छलफल कार्यक्रम वनाएको छ ।’

नेपालमा चियाको व्यवसायिक खेती भए पनि कफीको भनें ठूलो मात्रामा व्यवसायिक खेती हुन सकेको छैन । ‘व्यवसायिक खेती भए पनि हाम्रो चिया धेरैखाले गुणको उत्पादन गर्न सकेको छैनौं ।’ उनले भने ‘तर ठूलो व्यवसायिक खेतीका रुपमा जान नसके पनि नेपालको कफी नै व्रान्ड बनेको छ । सवैले मन पराएर महंगो मै किन्छन् ।’ चिया र कफी दुवैको विदेशमा राम्रो माग भएको उनले दर्शाउँदै चियाका विभिन्न गुणका उत्पादन गर्न र कफीलाई व्यवसायिक उत्पादन वढाउन सरकार पक्षले योजना वनाउन आवश्यक रहेको तथ्य अघि सारे ।

कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि प्रदेश नम्वर १ का सभामुख प्रदीपकुमार भण्डारीले चिया पर्यटनको अवधारणासँगै चिया उत्पादनलाई विदेशमा निर्यातको रफ्तार वढाउने काममा सवै पक्ष मिलेर लाग्नुपर्ने जनाए । ‘रुखोपाखो डाँडो पनि चिया उत्पादनको थलो र आकर्षक मनमोहकस्थल वनेको पाइयो । यसको थप प्रवद्र्धनमा सरकार पक्षले समेत सघाउ पुर्याउनु पर्ने देखिन्छ ।’– उनले भने । नेपालको चियालाई भारतमा मात्र निर्यात नगरेर अन्य मुलुकमा पनि निर्यात गर्ने वातावरण बनाउन आवश्यक रहेको उनको भनाई थियो । नेपालका डाँडापाखाहरु चिया खेतिमा प्रयागे गरेर सम्वृद्ध नेपाल बनाउन सकिने उनको भनाई थियो । प्रदेश सरकारले यस्ता व्यवसायीक कम्पनिहरुलाई हौसला प्रदान गर्न नयाँ नयाँ कार्यक्रम ल्याउन तयारीमा रहेको उनले बताएका छन् ।

ilam2 सो अवसरमा इलाम २ का प्रदेश सांसद धिरेन शर्माले विकट पहाडी क्षेत्र चिया खेतीका कारणलेसमेत विकासको मार्गमा अघि बढ्न सहयोग पुगेको चर्चा गरे । उनले ३ अरव ७० करोडको लागत रहने भेडेटार रवि राँके सडकको पुस २० गते प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीमार्फत शिलान्यास र सोही दिन रविमा स्थानीयस्तरमा उत्पादित विद्युत केन्द्रीय प्रशारण लाइनमा जोड्ने कार्यको उद्घाटन कार्यक्रमको सन्दर्भ जोडे । ‘सोही सडकखण्डले छुने यहाँको चिया वगानको व्यवसायिक प्रवद्र्धनमा यी दुई कार्यक्रमले ज्यादै ठूलो महत्व राख्दछ ।’– उनले प्रष्ट्याए ।

पू्रर्व क्षितिज प्रकाशन प्रालिका प्रवन्ध निर्देशक तथा ब्लाष्ट टाइम्स दैनिकका सम्पादक किशोरकुमार कार्कीले सुन्दर प्राकृतिकस्थलका रुपमा विकास भएको चिया वगान आफैंमा ठूलो सम्भावना रहेको उल्लेख गरे । व्यवसायिक रुपमा फस्टाउँदै चियाको अन्तराष्ट्यि वजार प्रवद्र्धन गरेर नेपालको व्यापार घाटा घटाउने काममा लाग्नु आवश्यक रहेको सुझाए ।
ऐतिहासिक, धार्मिक, साँस्कृतिक एवम् पर्यटनको प्रचुर सम्भावना बोकेको माङ्सेवुङ् गाउपालिका ६ मा अवस्थित माङ्मालुङ् चिया वगान ५ हजार २१ रोपनी जग्गा खरिद गरी २ हजार १ सय रोपनी क्षेत्रमा चिया लगाइएको छ । वाँकीमा चिया लगाउँदै जाने योजना रहेको माङ्मालुङ् चिया वगान लिमिटेडका कार्यकारी निर्देशक केदार लामिछानेले जानकारी दिए । सो क्षेत्र किरात धर्मगुरु नेपालका १६ औं राष्ट्यि विभूति फाल्गुनन्द र वर्तमान गुरु आत्मानन्द लिंदेनको जन्मस्थल, माङ्मालुङ् सहित धार्मिक एवम् साँस्कृतिक महत्वको ठाउँमा पर्दछ । साँस्कृतिक महत्व बोकेको पर्यटकीयस्थल मिक्लाजुङ यहाँबाट नजिकै रहेको छ । सो कम्पनीको उत्पादित चियाको नाम नै ‘मिक्लाजुङ’ राखिएको उनल ेबताए ।

नेपालमा चियाको अवस्था:

ilam

नेपालमा सन् १८३३ मा पहाडी जिल्ला इलामबाट चिया खेती सुरु भएको पाइन्छ । तराइका जिल्लामा समेत चिया खेती हुने गरेको छ । पछिल्लो तथ्यांक अनुसार नेपालमा १ करोड ८४ लाख ६२ हजार ४ सइ ३२ केजी सीटीसी (मसिनो दानेदार) र ५ लाख ८० हजार केजी अर्थाेडक्स गरी वार्षिक साढे २ करोड किलोग्राम चिया उत्पादन हुने गरेको छ । ३ अर्वभन्दा माथिको मुख्यको चिया निर्यात हुने गरेको छ । सीटीसी चिया झापामै मात्र उत्पादन हुने गर्दछ । झापामा मात्रै १ करोड ११ लाख ४३ हजार केजी चिया उत्पादन हुन्छ । वढी चिया उत्पादन हुनेमा इलाम दोस्रोस्थानमा छ । त्यहाँ २१ लाख ५८ हजार केजी चिया उत्पादन हुन्छ । पाँचथरमा २ लाख ८३ हजार केजी, धनकुटामा ८० हजार ४ सय ३६ केजी, तेह्रथुममा २१ हजार ३ सय ४१ केजी तथा ललितपुर, कास्की, काभ्रे, नुवाकोट सहितका केही जिल्लाबाट १ लाख बढी केजी चिया उत्पादन हुने गरेको नेपाल चिया तथा कफि विकास वोर्डको तथ्यांकमा उल्लेख छ । चियामा आत्मनिर्भर मात्र नभएर निर्यातको भरपर्दाे स्रोत बनेको अवस्थामा पनि वार्षिक ९ करोड हाराहारी मुल्यको विभिन्न देशको चिया नेपाल भित्रिने गरेको समेत छ ।

के छ कफीको अवस्था :

८ सयदेखि १८ सय मिटर उचाईमा हुने कफि नेपालका ४२ जिल्लामा पुगेको छ । करिव २६ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा सामान्य व्यवसायका रुपमा सानो सानो अंशमा कफी खेती हुँदै आएको छ । जसबाट ५ सय १३ मेट्किटन उत्पादन हुने गरेकोमा ८ हजार मेट्नि टन वढी कफिको विदेशमा माग छ । ११ लाख हेक्टर कफिखेती योग्य जमिन नेपालमा छ । नेपालको फरक खाले हावापानीका कारण कफिको गुणस्तर एवम् स्वाद नै अन्य देशको भन्दा स्वादिलो भएकाले प्रतिकेजी ८ देखि १० डलरमा विक्री हुने गरेको पाइन्छ । अष्ट्ेलिया, कोरिया, जापान, जर्मन सहितका युरोपियन मुलुलकमा नेपाली कफिको माग छ । नेपाली कफिले विश्व कफि रेटिङ मञ्चमा स्पेशल्ली कफिमा रेटिङ भएको छ ।

कम्पनिको योजना

ilam1
माङ्मालुङ् चिया वगान लिमिटेडक कार्यकारी निर्देशक लामिछानेका अनुसार कम्पनिले आगामी ५ बर्ष भित्र खाली २ हजार ९ सय २१ रोपनी जग्गामा आफै नर्सरी उत्पादन गरेर चिया लगाउने तयरी गरेको छ । दुई बर्षभित्र कम्पनिको शेयर सदस्यहरुलाई मुनाफा वितरण गर्ने गरि काम अघि बढाइएको उनले बताए । सोमबार सम्पन्न २३ औं बार्षिक साधारण सभाले आर्थिक बर्ष २०७५÷७६ को अनुमानित आय व्यय र कार्ययोजनासमेत पारित गरेको छ ।

मजदुरलाई सम्मान
कम्पनिले २०५१ सालदेखि फिल्डकमाण्डारको रुपमा काम गर्दै आएका ७२ बर्षिय मानवीर राईलाई सम्मान गरेको छ । नगद ५१ हजारसहित उनलाई कम्पनिका अध्यक्ष किरण मुकारुङ, प्रमुख अतिथि सभामुख भण्डारी र कार्यकारी निर्देशक लामिछानेले सम्मान गरेका थिए । सोही अवसरमा उद्योगमा काम गर्ने मजदुरहरुलाई एक सेट ट्याग सुटसमेत वितरण गरिएको थियो ।

सीपले बनायो आत्मनिर्

दमक/ झापाको शिवसतासी नगरपालिका–८ की निशा अधिकारी

विप्लव नेकपा र नेपाल

सरकारले गैरसंवैधानिक र गैरकानूनी हर्कत गरेको भन्दै विप्

कचनकवलमा  २ हजार बिघ

भद्रपुर/ धान रोप्ने मेसिन किसानको पहुँचमा पुगेपछि यस वर

नेपाली  फिल्मका  रङ्

होलीले मेरो रङ्गायो नयाँ चोली फागुन महिनामा खेलौं होली


हाम्रो बारेमा

यो वेवसाइट ब्लाष्ट राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्यूज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आरोह अवरोहका समाचार र विश्लेषणलाई समेटिएको छ । तपाईको सूचनाको भोक मेट्न हामी निरन्तर सूचना प्रवाहमा जागा रहने छौ । राष्ट्रियता, लोकतन्त्र, नागरिक अधिकार, सुशासन र प्रेस स्वतन्त्रताका सवालमा राष्ट्रको पहरेदार भएर हामी लडिरहने छौ ।

सम्पर्क

  • धरान उपमहानगरपालिका-१५ पुष्पलाल मार्ग
  • फोन नं.: ०२५–५२५४५८
  • समाचार शाखाः ०२५–५३३४३५
  • बिज्ञापन शाखाः ०२५–०२५–५३३४१४
  • वेबसाइट: Blastkhabar.com
  • [email protected]mail.com

Copyright © 2016 / 2019 - Blastkhabar.com All rights reserved