अमेरिका । इरान र अमेरिकाबीच केही दिनदेखि देखिएको सैन्य तनावको विराम फेरि टुटेको छ। अमेरिकी सेनाका अनुसार इरानले मध्यपूर्वस्थित अमेरिकी सैन्य लक्ष्यतर्फ मंगलबार साँझ अनेकौँ ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। त्यसलगत्तै अमेरिका र साउदी अरेबियाले इरान समर्थित समूहका संरचनामाथि इराकमा संयुक्त प्रतिकारात्मक आक्रमण गरेका छन्।
अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमान्ड (सेन्टकम) ले मंगलबार राति करिब २१:४५ जीएमटीमा इरानले 'अचानक आक्रमण' गर्ने उद्देश्यले मिसाइल प्रहार गरेको जनाएको छ। सेन्टकमका अनुसार सबै मिसाइल बीचमै अवरोध गरी नष्ट गरिएको थियो र कुनै क्षतिको विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन। आक्रमणको लक्ष्य बनाइएका स्थानसमेत खुलाइएको छैन। बुधबार बिहानसम्म इरानले अमेरिकी दाबीबारे कुनै औपचारिक प्रतिक्रिया दिएको थिएन।
सेन्टकमले छुट्टै विज्ञप्तिमार्फत अमेरिका र साउदी अरेबियाले पूर्वी इराकमा इरान समर्थित समूहसँग सम्बन्धित भनिएका हतियार भण्डारण तथा रसद केन्द्रहरूमा संयुक्त सैन्य कारबाही गरेको जनाएको छ। अमेरिकी पक्षले पछिल्लो ७२ घण्टामा इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) को निर्देशनमा ३० भन्दा बढी ड्रोन आक्रमण भएको दाबी गर्दै त्यसकै जवाफस्वरूप यो कारबाही गरिएको उल्लेख गरेको छ। साथै अमेरिकी सेनाले यस्ता गतिविधि नरोके थप सैन्य प्रतिक्रिया आउन सक्ने चेतावनी दिएको छ।
यही क्रममा साउदी अरेबियाले पनि आफ्नो पूर्वी क्षेत्रमा रहेका पेट्रोलियम पूर्वाधारलाई लक्षित गरी प्रहार गरिएका ड्रोनहरू वायु प्रतिरक्षा प्रणालीले खसालेको जनाएको छ। साउदी रक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ता मेजर जनरल तुर्की अल–मालिकीले ती ड्रोन इराकबाट सञ्चालन हुने इरान समर्थित सशस्त्र समूहले प्रक्षेपण गरेको आरोप लगाए। यद्यपि त्यस दाबीलाई पुष्टि गर्ने थप प्रमाण सार्वजनिक गरिएको छैन भने इरानले पनि यसबारे कुनै टिप्पणी गरेको छैन।
यसअघि लगातार तीन दिनसम्म इरान र अमेरिकाबीच प्रत्यक्ष सैन्य आक्रमण नभएको अवस्था बनेपछि तनाव केही कम हुने अपेक्षा गरिएको थियो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सोमबार इरानसँगको वार्तालाई 'धेरै सकारात्मक' भएको बताएका थिए। तर तेहरानले औपचारिक वार्ता नै नभइरहेको अडान दोहोर्याउँदै आएको छ।
दुवै देशबीचको मतभेदको प्रमुख विषयमध्ये होर्मुज जलडमरूमध्य पनि एक हो। विश्वको ठूलो परिमाणमा तेल ढुवानी हुने यो समुद्री मार्गको सुरक्षा र नियन्त्रणलाई लिएर लामो समयदेखि विवाद रहँदै आएको छ। यस क्षेत्रमा उत्पन्न हुने अस्थिरताले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजार र समुद्री व्यापारमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्ने विश्लेषण गरिन्छ।
यसैबीच इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु वासिङ्टन भ्रमणमा छन्। उनले ह्वाइट हाउसमा राष्ट्रपति ट्रम्पसँग भेटवार्ता गरेका छन्। भ्रमणका क्रममा उनले इरानविरुद्ध कडा अमेरिकी नीतिका समर्थक मानिएका अमेरिकी सिनेटर लिन्डसे ग्राहमको अन्त्येष्टिमा पनि सहभागिता जनाएका थिए। यद्यपि यी कूटनीतिक भेटघाट र पछिल्ला सैन्य घटनाबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको कुनै आधिकारिक पुष्टि भएको छैन।
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयका पछिल्ला तथ्याङ्कअनुसार फेब्रुअरीमा राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही सुरु गरेयता कम्तीमा ६२४ अमेरिकी सैनिक घाइते भएका छन्। तीमध्ये ४१७ जना 'अपरेशन एपिक फ्युरी' अन्तर्गत घाइते भएको पेन्टागनले जनाएको छ। मंगलबारको पछिल्लो मिसाइल घटनापछि भएको सम्भावित क्षतिबारे भने कुनै नयाँ विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन।
दुवै पक्षले आफ्ना सैन्य कदमलाई सुरक्षासँग सम्बन्धित आवश्यक प्रतिक्रिया भएको दाबी गरिरहेका छन्। तर पछिल्ला घटनाक्रमले क्षेत्रीय तनाव फेरि बढ्ने संकेत दिएको छ। घटनासम्बन्धी केही दाबीहरू स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन बाँकी रहेकाले आगामी दिनमा सार्वजनिक हुने आधिकारिक विवरणले थप स्पष्टता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
