तेहरान । पश्चिम एसियामा जारी युद्धका बीच रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण होर्मुज जलडमरुलाई लिएर इरान र क्षेत्रीय देशहरूबीच तनाव बढेको छ। संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)ले शनिबार आफ्नो सरकारी स्वामित्वको तेल कम्पनीसँग सम्बन्धित एउटा ट्याङ्करलाई इरानले होर्मुज जलडमरुमा निशाना बनाएको आरोप लगाएको छ।
यसैबीच, इरान र ओमानले जलडमरुको व्यवस्थापन तथा त्यहाँबाट हुने समुद्री आवागमनसम्बन्धी वार्तामा केही प्रगति भएको संकेत दिएका छन्। तर, इरानले जलडमरु खोल्नुअघि अमेरिकाले आफ्नो व्यवहार परिवर्तन गर्नुपर्ने नयाँ सर्त अघि सारेको छ।
होर्मुज खोल्न अमेरिकाले व्यवहार सुधार्नुपर्ने इरानको अडान
इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले अमेरिकाले आफ्नो नीति तथा व्यवहारमा परिवर्तन नगरेसम्म होर्मुज जलडमरु नखोलिने स्पष्ट पारेको छ।
इरानले जलडमरुमा प्रभावकारी रूपमा नाकाबन्दी कायम गरेको छ। उसले जलडमरु हुँदै आवागमन गर्ने पानीजहाजबाट शुल्क लिनुपर्ने मागसमेत अघि सारेको छ। आफ्नो निर्धारित मार्ग वा व्यवस्थालाई उल्लंघन गर्न खोजेको आरोपमा इरानले विभिन्न पानीजहाजलाई पटक–पटक निशाना बनाउँदै आएको छ।
इरानको पछिल्लो अडानले होर्मुज जलडमरुको सञ्चालन र समुद्री यातायात व्यवस्थापनसम्बन्धी सम्भावित सहमतिलाई थप जटिल बनाउन सक्ने देखिएको छ।
यूएईको ट्याङ्करमाथि आक्रमणको आरोप
यूएईले आफ्नो सरकारी तेल कम्पनीको स्वामित्वमा रहेको ट्याङ्करलाई इरानले होर्मुज जलडमरुमा निशाना बनाएको आरोप लगाएको छ।
यो आरोप त्यतिबेला आएको हो, जतिबेला इरान र ओमानबीच जलडमरुको व्यवस्थापन तथा समुद्री आवागमनलाई सहज बनाउने विषयमा वार्ता भइरहेको छ। महत्त्वपूर्ण समुद्री मार्गका रूपमा रहेको होर्मुजको अवस्थालाई सामान्य बनाउने प्रयास भइरहे पनि इरान र अन्य पक्षबीचका मतभेद कायमै छन्।
साउदी, पाकिस्तान र टर्कीबीचको रक्षा सम्झौता
यसैबीच, साउदी अरब, पाकिस्तान र टर्कीबीच भएको रक्षा सम्झौतालाई लिएर पनि क्षेत्रीय चासो बढेको छ।
टर्कीका विदेशमन्त्रीले शनिबार उक्त सम्झौता इरान वा अन्य कुनै देशलाई लक्षित गरेर नगरिएको बताएका छन्। उनका अनुसार सम्झौता क्षेत्रीय स्थायित्व र सुरक्षा मजबुत बनाउने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदम हो।
टर्कीका विदेशमन्त्रीको भनाइ यस्तो समयमा आएको हो, जतिबेला पश्चिम एसियामा इरान र अन्य क्षेत्रीय शक्तिबीच तनाव जारी छ।
लेबनानमा इजरायली सेनाको गतिविधि
उता, लेबनानमा पनि नयाँ तनाव देखिएको छ। जुन महिनामा भएको सम्झौताअनुसार लेबनानी सेनाको नियन्त्रणमा रहेको एक गाउँमा इजरायली सैनिक प्रवेश गरेको स्थानीय सञ्चारमाध्यम र गाउँका मेयरले बताएका छन्।
स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार इजरायली सैनिकले रातको समयमा उक्त क्षेत्रमा माटोको अवरोधसमेत निर्माण गरेका थिए।
लेबनानमा भएको पछिल्लो घटनाले क्षेत्रीय युद्धको प्रभाव र सुरक्षा तनाव थप फैलिँदै गएको संकेत गरेको छ। होर्मुज जलडमरुको विवाद, इरान–अमेरिका तनाव तथा इजरायल र लेबनानबीचको गतिविधिले पश्चिम एसियाको समग्र सुरक्षा अवस्था अझ संवेदनशील बनेको छ।
