पाँचपोखरी यात्रा

alt
  • मंसिर २३, २०७६
  • ५३५ पटक पढिएको
  • लक्ष्मण खनाल/अशोक ऐर

एउटा भनाइ नै छ संसार एउटा किताब हो र यदि तपाई भ्रमण गर्नुहुन्न भने तपाईंले किताबको पहिलो पृष्ठ मात्र पढ्नु भएको छ । दलाइ लामाले भनेका छन्, हरेक वर्ष तिमी एउटा यस्तो ठाउँमा जाऊ जहाँ तिमी कहिल्यै पुगेका छैनौ । गत केही वर्षहरु जस्तै यसवर्षको घुमफिर गन्तव्य बनेको थियो । प्रदेश नं ३ स्थित सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको पाँचपोखरी थाङपाल गाउँपालिका वडा नं ३ को पाँच पोखरी क्षेत्र । हिंड्नु अघिको घनीभूत छलफलपछि अन्ततः डा.प्रभात रञ्जन पोखरेल, डा. मन्नु विक्रम, डा.दीपक पौडेल, डा.अशोक ऐर, डा. हेमराज गैरे, डा. जमल गिरी, डा. विशालबाबु बस्नेत र डा. लक्ष्मण खनालसहित आठजनाको भ्रमण टोली तयार भयो ।

यात्रामा चाहिने सरसामानको चाँजोपाँजो गरियो । जसमध्ये सबैभन्दा महत्वपूर्ण थियो हाम्रो आत्मविश्वास हाम्रो आँट एकअर्काको साथ । नभन्दै कात्तिक २० का दिन बिपी राजमार्ग हुँदै काठमाण्डु जाने हायस चढियो । हामीलाई सबैभन्दा पहिला मेलम्ची बजार पुग्नुपर्ने हुन्थ्यो । त्यसको लागि दुई विकल्प थिए हामीसँग । काठमाण्डु पुगेर जाने वा काभ्रे जिल्लाको धुलिखेल हुँदैजाने । हामीले गाडीको यात्रा छोट्याउने निधो गरी धुलिखेलबाटै मेलम्चीको गाडी चढ्यौं । गाडी त भेटियो तर उभिनेसम्म ठाउँ थिएन, जसो तसो हामी गाडीभित्र पस्यौं र बल्लतल्ल उभिएर यात्रा शुरु ग¥र्यांै । गाडी केही समय अरनिको राजमार्गमा गुडेपछि जिरोकिलो मिटर भन्ने ठाउँबाट मेलम्ची जाने बाटोतर्फ लाग्यो । बसमा कसरी अडिने र ठोक्किनबाट आफूलाई कसरी जोगाउने भन्नेतर्फ मात्र सबैजना साथीहरुको ध्यान थियो । करिब एकघण्टापछि सकस केही कम भयो ।

बल्ल बसको सिटमा बस्न पाइयो । बाटोको स्तर राम्रो थिएन, टिप्परहरु ज्यादा गुड्ने हुँदा बाटो राम्रो नभएको स्थानीयहरु बताउँदै थिए । बिस्तारै अँध्यारो हुँदै गयो । हामी ढाडखोला तरेपछि काभ्रे जिल्ला छोडेर सिन्धुपाल्चोक जिल्ला प्रवेश ग¥र्यौं । बाटोको उत्तरतर्फ इन्द्रावती नदी सुसाइरहेको आवाज सुन्दै हामी मेलम्ची बजार पुग्यौं । मेलम्ची बजार समुद्र सतहदेखि करिब ८०० मिटरको उचाइमा रहेको पत्तो लगाइयो । साँच्चि नै हामीलाई पहाडहरुको कोप्चामा भएको भान हुन्थ्यो । गाडीमै एकजना तामाङ भाइसँग सन्जोगले भेट भएकाले उनकै होटलमा बसियो । दोस्रोदिन हामी मेलम्चीबाट छिम्ती भन्ने ठाउँसम्म बसमै जानुपर्ने र उक्त बस काठमाण्डुबाट आउने हुनाले हामीले हाम्रा एकसहयात्री (हेमराज), जो काठमाण्डुबाटै आउँदै थिए, उनलाई सिट रोकिदिन आग्रह पनि गरेका थियौं।

बिहान सबेरै उठेर हामी केहीसाथीहरु इन्द्रावतीको तटतर्फ लाग्यौं । सबैले सानोछँदा हेरेको टेलिसिरियल वा पढेको कृति ‘अविरल बग्दछ इन्द्रावती’, र रमेश विकल सम्झियौं । भगवान इन्द्रसँग जोडिएको यसको नाम जति पवित्र थियो, त्यसरी नै स्वच्छ र निर्मल पानीसहित साँच्चिकै अविरल बगिरहेको थियो इन्द्रावती । खोलाको किनारमा केही मछवाराहरु बल्छी थापेर बसिरहेका पनि देखिन्थे । हाम्रो गन्तव्य यही इन्द्रावतीको उद्गमस्थल अर्थात् पाँचपोखरी थियो । मेलम्चीबजारको उत्तरपश्चिमतर्फ मेलम्ची खोला र इन्द्रावती नदीको सङ्गम रहेछ । यसैक्रममा हामीले चर्चित ‘मेलम्चीको पानी’ स्पर्श गरियो जुनपानी काठमाडौंका लागि लगिने चर्चा कैयौं वर्षदेखि चलेको हो । करिब ११ बजेतिर काठमाडौंबाट बस आयो र सँगसँगै मित्र हेमराज पनि । उनीसँगै स्थानीय माछासहितको स्वादिलो खानपिन गरेर हामी करिब ११ः३० तिर छिम्तीको लागि बस चढ्यौं । यसपटक हरेक जना सिटमा बस्न पाएकोमा दङ्ग थियौं ।

मेलम्चीबाट इन्द्रावतीको पुल तरेर किनारैकिनार बस छिम्तीतिर लम्कियो । साँगुरोबाटो हुनाले किनारमा हुर्किरहेका पाती र सिस्नोका झाडीहरु बसको झ्यालमा बज्रिरहेका थिए । कात्तिकको लगभग अन्तिमतिरको समय भएकाले पाकेका पहेँला धानका फाँटहरु हेर्दै हामी उक्लिरह्यौं । जतिजति माथि लागियो धानका फाँटहरुलाई पाक्दै गरेका कोदाका फाँटहरुले प्रतिस्थापन गरिरहेको देखिन्थ्यो । करिब ३ बजेतिर हामी भोताङ बजार पुग्यौं । यो नै यहाँको मुख्यबजार क्षेत्र रहेछ । केही क्षणमै यार्सा गाउँ हुँदै छिम्ती पुगियो । यो नै गाडी पुग्ने अन्तिम विन्दु थियो । हजारौं माइलको यात्रा पनि एउटा पाइलाबाट नै शुरु हुन्छ भनेझैं छिम्तीमा चियापान गरेर सबैले आफूलाई तयार पारी पसलकै बुढीआमाको घरबाट पाइएका एकएक थान लट्ठी टेक्दै पैदलयात्रा शुरु ग¥र्यौं ।

एउटा झोलुङ्गे पुल तरेर हामी करिब एकघण्टाको ठाडो उकालो उक्लिएर देउराली पुग्यौं र त्यहीं बास बस्यौं । बिहानै ६ बजे देउरालीबाट ठाडो उकालो उक्लिएर टुप्पी डाँडा पुगी खाजा खाएर केही तेर्साे, ओरालो अनि उकालो बाटो हिंड्दै हिंड्दै नोस्याम्पाटी ३७०० मिपुगेर बास बसियो । बाटो हिंड्न कठिन भएता पनि स्थानीयहरुको सहयोगमा यथासक्दो ढुङ्गाहरु बिच्छाएर सजिलो बनाउन कोसिस गरिएको थियो । ठाउँ–ठाउँमा मठ तथा गुम्बाहरु निर्माण गरिएका थिए । भ्रमण वर्ष २०२० लाई लक्षित गरी सूचना दिने बोर्डहरु ठाउँ –ठाउँमा ठडाइएका थिए र अत्यावश्यक अवस्थामा ओत लिन मिल्ने गरी र आगो बाल्न मिल्ने गरी साना बुकुराहरु निर्माण गरिएका थिए । यस्ता प्रबन्धहरु हुँदाहुँदै पनि बाटोभरि छरिएका प्लास्टिकका फोहोरहरु देख्दा र बिसाउने चौतारा जस्ता ठाउँहरुमा पनि फोहोर फाल्ने कुनै प्रबन्ध नदेख्दा घुम्न जाने हामी जस्ताको हेल्चेक्रार्इं र व्यवस्थापनको कमजोरी झल्किन्थ्यो । हामी आठजनाको हिंड्ने गति सबैको फरक फरक थियो, त्यसैले हामी समूहमा बाँडिएर डाँडामा चिच्याउँदै एकअर्कामा सञ्चार गर्दै हिंड्यौ ।

नोस्यम्पाटीमा चौतारा हुँदै आउने बाटो र छिम्ती हुँदै आउने बाटो मिसिने रहेछ । छिम्तीबाट सबेरै ५ बजे हामी पाँचपोखरीतर्फ लाग्यौं । सबैजना थकित थियौं, बिस्तारै तेर्साे बाटो हुँदै पहाडको पाखैपाखा उत्तरपश्चिमतर्फ लगियो । साँच्चिकै प्रकृतिको संसर्गमा हिंड्नु भनेको हजारांै चमत्कारहरुको साक्षी बन्नु पनि रहेछ । उत्तरीभेगमा प्रष्ट देखिएका सेता हिमालहरु, गुराँसका वृक्षहरु र अल्पाइन प्रजातिका वनस्पतिहरु हेर्दै पाखैपाखा लागियो र केहि बेरपछि ठाडा भ¥याङ जस्ता उकालाहरु पनि काटियो । भ¥याङ चढ्नु र भ¥याङ जस्ता उकालाहरु चढ्नुमा धेरै फरक रहेछ भन्ने मनन पनि भयो । लौरी विनायक भन्ने ठाउँमा आफूले टेकेर गएको लट्ठी चढाउने चलन रहेछ, हामीले पनि लट्ठीहरुको थुप्रोमा आआफ्नो लट्ठी चढाएर अघि बढ्यौं । उचाइ पनि बढ्दै गएकाले छिन–छिनमा आराम गर्दै अगाडि बढियो । लौरीविनायकबाट पाँचपोखरी हुँदै तलतिर बगिरहेको इन्द्रावतीको धार देख्न्न अनि आवाज सुन्न सकिन्थ्यो । हामीलाई यो दृश्यले झन् आतुर बनाइरहेको थियो । साथसाथै थकानको अनुभवलाई बिर्साउन खोजिरहेको थियो । करिब ३० मिनेटको यात्रापछि हामीले केही समथर भूभाग अनि त्यहाँ रहेका नीलो टिनले छाएका छाप्राहरु देख्यौ । हामी आतुर थियौं हाम्रो गन्तव्यको स्पर्श गर्न ।

पूर्व, पश्चिम र उत्तरतर्फ कालापहाडले घेरिएको समथर भूमिमा दक्षिणतर्फबाट इन्द्रावती बगिरहेको थियो । उत्तरदेखि दक्षिणतर्फ लगभग घट्दो आकारमा ५ वटा पोखरीहरु देखिए, मन प्रफुल्लित भयो । भनिन्छ, हरेक भ्रमणमा गन्तव्य पुग्ने इच्छा त हुन्छ नै तर गन्तव्य पुग्नका लागि गरिएको यात्राले झन् खुशी प्रदान गर्दछ । हामीलाई चाहिं आफ्नो लक्ष्यमा पुगेको खुशी र प्राकृतिक रोमाञ्चक दृश्यले खुशी थपिएर थकानलाई छल्काएर निकाल्दै थियो । पाँचपोखरीको पश्चिमतर्फ महादेवको मन्दिर रहेछ जसको स्थापनाको कथा पनि रोचक नै लाग्यो ।

कथा यस्तो थियो– करिब २३५० वर्ष पहिला प्रख्यात शिकारी बुम्बारुवाबाईबा शिकार खेल्दै हाल पाँचपोखरी रहेको स्थानमा आइपुग्दा धानखेती गरिरहेको देखेर अचम्म मान्दै छेउमा गएछन् । त्यसरी जाँदा खेताला मध्येको लोग्ने मानिस (महादेव) शिकारी देख्ने बित्तिकै सबै खेतालासहित अलप भएछन् । यस्तो रोपाईं पक्कै पनि भगवान् महादेव र उहाँका देवगणले गरेको हुनुपर्छ भन्ने सोचेर शिकारीले आफ्नो कुकुरलाई लगाएको घण्टी फुकाली अलप भएको ठाउँमा झुन्डाई मन्दिरको स्थापना गरी फर्किएको विश्वास रहेछ । रोपाईं गरेको स्थानमा धानको बाला खोज्ने प्रचलन अहिलेसम्म पनि चलिआएको रहेछ र यदि भेटिएमा भेट्ने व्यक्ति धनवान् भाग्यवानी हुन्छ भन्ने विश्वास पनि प्रचलित रहेछ ।

यस मन्दिरमा भाद्र महिनाको एकादशीदेखि जनैपुर्णिमासम्म टाढा टाढाबाट भक्तजनहरु आउने प्रचलन पनि रहेछ । यसअर्थमा यो एउटा प्रसिद्ध धार्मिक तीर्थस्थल रहेको कुरा जानकारी पाइयो । पाँचपोखरी ९ भोताङ सुधार समितिद्वारा यसको रेखदेख भइरहेको रहेछ । साँच्चि नै किम्वदन्ती जस्तै यति उचाइमा यहाँको माटो साह्रै मलिलो र उब्जाउ प्रतीत हुन्थ्यो। लाग्थ्यो, यहाँ साँच्चि नै रोपाईं भएकैपो थियो कि ? काला रुख पहाडहरुले घेरिएको यसक्षेत्रमा पानी कहाँबाट र कसरी आएको छ भन्ने ठोकुवा गर्ने प्रमाण केही रहेनछ । कालापहाडको पारि रहेका सेता हिमालको पानी पहाडको मुनि हुँदै आएको हो कि भन्ने अनुमान हामीले ग¥र्यांै तर कुनै वैज्ञानिक अध्ययन विना निक्र्यौल गर्ने अवस्था रहेन । पर्यटन वर्ष २०२० को भ्रमण गर्नैपर्ने उच्च १०० क्षेत्रमध्येमा राखिएको यस क्षेत्रको बारेमा वैज्ञानिक अनुसन्धान जरुरी भएको हामीलाई महसुस भयो ।

जुन अनुसन्धानले गर्दा यसको संरक्षण र विकास होस् । यसक्षेत्रमा बसोबास गर्ने बासिन्दाहरुको सुरक्षामा पनि टेवा पुगोस् । पोखरीकै नजिकै निर्माण गर्न लगिएका भवनहरु देख्दा प्रकृतिको यो सुन्दरताको संरक्षणमा यस्ता संरचनाले हानी गर्ने त होइन भन्ने चिसो पनि पस्यो मनमा । केही छिटो पाँचपोखरी पुग्ने साथीहरु उक्तक्षेत्रको उत्तरतर्फको कालोपहाड चढेर उचाइबाट (४३००मि) दृश्यावलोकन पनि गरे । यो डाँडाको भागलाई भ्यूपोइन्ट पनि भनिने रहेछ । उक्तस्थानबाट पाँचैवटा पोखरीलाई एकसाथ देख्न सकिने हुँदा दृश्य ज्यादै रोमाञ्चक देखिँदो रहेछ, साथसाथै पहाडपारीका जुगल हिमाललगायतका दृश्यले झनै रोमाञ्चकता थपिँदो रहेछ । सबै जम्मा भएर प्रचलन अनुसार महादेवको मन्दिरको दर्शन गरी मन्दिरको पश्चिमतर्फ रहेको निरन्तर बगिरहेको पानीको मुहानबाट अँजुलीमा जल निकालेर शिरमा लगायौं । जुन पानी बग्दैबग्दै गएर अविरल बग्ने इन्द्रावतीको सिर्जना गरिरहेको थियो ।

त्यसपश्चात् हामीले सबैपोखरीहरुको एक फन्को मा¥यौं र पछि फर्कन नहुने मान्यता अनुरुप नोस्यम्पाटीतर्फ बाटो लाग्यौं । ४१०० मिटरको उचाइमा अवस्थित यस रहस्यमय सिमसारजस्तो क्षेत्रबाट नोस्यम्पाटी फर्किंदा बाटोमा परेका हिउँका थुप्राहरु हाम्रो प्यास मेटाउने उपाय बनिदिए । नोस्यम्पाटीपछि बास बस्न मिल्ने स्थान टुप्पीडाँडा मात्र रहेको र यो दूरी एकदमै लामो हुने हुँदा हामीलाई यो यात्रा सकस पूर्ण रह््यो । जबजब भिरालो ओरालो झर्नुपर्ने भयो हामी चकित थियौँ कि यस्तो गाह्रो उकालो चढेर हामी गएका थियौं । छिटो हिंड्न सक्ने केही साथीहरु अगाडि बढेर बासको प्रबन्ध गर्ने योजना भयो र बाँकी हामीहरु पछिपछि झर्दै ग¥र्यांै । नोस्यम्पाटी तेर्साे बाटो कटेर ओरालो झर्नेक्रममा एकजना सहयात्रीको घुँडामा समस्या देखियो। जसले हामीलाई एकदमै चिन्तित बनायो । न त गाडीको व्यवस्था छ, न त घोडा खच्चर नै हिंड्न सक्ने बाटो छ, न त कसैले बोकेर लग्ने अवस्था नै छ ।

यहाँका मानिसहरु बिरामी पर्दा कसरी उपचारको व्यवस्थापन गर्दा हुन् भनी सम्झेर मन भारी भयो । हाम्रो साथी जसोतसो हिंड्न सकून् भनी प्रार्थना गर्यांै । घुँडामा पट्टी बाँधेर सुस्त गतिमा बिस्तारै साथीसँगै हामी तल झर्दै गयौं । एकछिन मै झपक्क अँध्यारो भयो । हुस्सुले गर्दा चन्द्रमाको उज्यालो पनि राम्ररी पर्न सकेको थिएन । हामी टर्च बालेर तल झर्दै थियौं । एकजना साथीले उनलाई स्थानीयबासीले जङ्गलमा भालुको चहलपहल हुने भनी भनेको कुरा सुनाएर हामीलाई सावधान गराए तर यसले मनमा त्रास पनि उत्पन्न गरिरहेको थियो । सकेसम्म सँगै हिंड्ने, मोबाइलमा गीत बजाउने, एकआपसमा कुरा गरिरहने, खोलाको नजिकको बाटो जतिसक्दो छिटो हिंडेर काटिहाल्ने जस्ता उपायहरु अपनाउँदै हामीहरु रातिको करिब ९ बजेटुप्पी डाँडा बास बस्न आइपुग्यौं । अघि अघि हिंडेका साथीहरु अगेनामा आगो ताप्दै हामीलाई कुरिरहेका थिए । सँगै खानपिन गरेर यात्राको सबैभन्दा थकित अवस्थामा निद्रादेवीको काखमा आफूलाई सुम्पियौं।

अर्काे दिन बिहानै उठेर हामीलाई ८ बजेभित्र छिम्ती पुगिसक्नु पर्ने थियो ताकि काठमाडौं जाने बस भेटियोस् । अन्यथा त्यो दिनभर छिम्तीकै बास हुने थियो । हामी केही साथीहरु अलि अगाडि पुगेर बसलाई थप समय कुर्न आग्रह गर्यांै । उनीहरुले पनि हाम्रो आग्रह मानेर करिब ४५ मिनेट नै बस रोकिदिए । छिम्तीबाट मेलम्ची हुँदै काठमाडौं आएर आ–आफ्नो बाटो लाग्यौ । हामी आशा गर्छां,ै दूरदराजमा रहेका सुन्दरताहरुलाई उजागर गराउने, आर्थिक लाभ बढाउने र सुन्दर नेपाललाई चिनाउने उद्देश्यका साथ मनाउन लागिएको पर्यटन चाड भ्रमण वर्ष २०२० भव्यताका साथ सफल होस् । भ्रमण वर्ष २०२० को पूर्वसन्ध्यामा गरिएको यो यात्रा सधैं स्मरणमा रहनेछ । छिम्तीदेखि करिब पाँचवटा पहाडहरुलाई छिचोल्दै पाँचपोखरी पुगेर फर्कंदा सर एडमण्ड हिलारीले भने झैं हामीले पहाडहरुलाई हैन, आफैंलाई जितिरहेको भान भइरहेको थियो ।

dr

सरकारी जागिर छोडेर ...

इटहरी/ सरकारी जागिर छाडेर ढाका व्यवसायमा भन्दा आश्चर्यम ...

सरस्वतीका मूर्ति तया ...

सिरहा/ सिरहामा सरस्वती पूजाका लागि मूर्ति तयारी गर्नमा ...

शिक्षाको हकबाट बञ्चि ...

नेपालको संविधान २०७२को मौलिक हक अन्तर्गत धारा ३१मा शिक् ...

नर्सिङको महत्व ...

नर्सिङको इतिहास नेपालमा खासै पुरानो भने छैन तर अहिलेको ...

हाम्रो बारेमा

यो वेवसाइट ब्लाष्ट राष्ट्रिय दैनिकको आधिकारिक न्यूज पोर्टल हो । नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, सूचना प्रविधि, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आरोह अवरोहका समाचार र विश्लेषणलाई समेटिएको छ । तपाईको सूचनाको भोक मेट्न हामी निरन्तर सूचना प्रवाहमा जागा रहने छौ । राष्ट्रियता, लोकतन्त्र, नागरिक अधिकार, सुशासन र प्रेस स्वतन्त्रताका सवालमा राष्ट्रको पहरेदार भएर हामी लडिरहने छौ ।

सम्पर्क

  • धरान उपमहानगरपालिका-१५ पुष्पलाल मार्ग
  • फोन नं.: ०२५–५२५४५८
  • समाचार शाखाः ०२५–५३३४३५
  • बिज्ञापन शाखाः ०२५–०२५–५३३४१४
  • वेबसाइट: Blastkhabar.com
  • [email protected]

Copyright © 2016 / 2020 - Blastkhabar.com All rights reserved