विजयपुर । पाँचथर जिल्लाको याङवरक गाउँपालिका–४ जोरधारामा रहेको याङवरक पोखरीमा पूर्वाधार निर्माण गर्ने कार्य पाँच वर्षमा सम्पन्न भएको छ ।
पूर्वाधार निर्माण भएसँगै पोखरी आन्तरिक पर्यटकको आकर्षण बनेको छ । धार्मिक र ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको पोखरीमा रु ६ करोड ४४ लाख २४ हजारको लागतमा पर्यटकीय पूर्वाधार निर्माण भएका हुन् । विगतमा रुखबिरुवा, बोझो, जलकुम्भी, झार र फोहोरमैलाले ढाकेको प्राकृतिक पोखरीलाई पानीको फोहोरा, सेल्फी खिच्ने ठाउँ र व्यवस्थित रेलिङसहितको पर्यटकीय स्थल बनाइएको हो । सात मिटर गहिराइ, ५० मिटर लम्बाइ र ५० मिटर चौडाइको यो पोखरी यसएम जोशी आशु जेभी काठमाडौँले निर्माण गरेको हो ।
पोखरीको संरक्षणसँगै परम्परागत पानीका धारा निर्माण, बालउद्यान, विश्राम स्थल, विभिन्न धार्मिक मूर्तिहरू, सेल्फी खिच्ने ठाउँ, फूलबारी, प्रवेशद्वार, याङवरक स्तम्भ, पानीको फोहोरा लगायत पर्यटकीय पूर्वाधार निर्माण भएको याङवरक गाउँपालिकाका अध्यक्ष भीमबहादुर योङ्या (सुवास)ले जानकारी दिए । दुई वर्षअघि नै पोखरीका मुख्य संरचना निर्माण भइसके पनि घेराबारा र रङरोगन लगायतको काम सम्पन्न हुन बाँकी रहेको थियो ।
सम्पूर्ण काम सम्पन्न गरेर याङवरक गाउँपालिकाले पोखरीको औपचारिक उद्घाटन गरेको छ । शिलालेख अनावरण तथा पानीको फोहोरा खोलेर गाउँपालिका अध्यक्ष योङ्या र निवर्तमान अध्यक्ष लेखनाथ घिमिरेले पोखरीको उद्घाटन गरे ।
याङवरक गाउँपालिकाले ताप्लेजुङस्थित प्रसिद्ध शक्तिपीठ पाथीभरा देवी, तिम्बु पोखरी र मध्यपहाडी लोकमार्गको उद्गमबिन्दु चिवाभञ्ज्याङ लगायत क्षेत्र पुग्ने पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने योजनास्वरूप पोखरीमा संरचना निर्माण गरेको हो । तर यो पोखरी विशेषतः आन्तरिक पर्यटकको आकर्षणको स्थल बनेको छ । अहिले दैनिक सयौँको सङ्ख्यामा पर्यटक पुग्ने गरेको यस स्थानलाई आम्दानीको स्रोत बनाउने विषयमा गाउँपालिकाले सम्भाव्यता अध्ययन गरिरहेको गाउँपालिका अध्यक्ष योङ्याले बताए ।
याङवरक पोखरी लिम्बू समुदायको सांस्कृतिक एवं धार्मिक आस्थाको स्थल हो । ‘याङ’को अर्थ पैसा र ‘वरक’को अर्थ पोखरी हो । पोखरीमा टल्कने सिक्काहरू भेटिएपछि यसलाई याङवरक भन्न थालिएको हो । भगवान् (तागेरा निङ्वाभुमाङ)ले स्नान गरेको विश्वास गरिने यो पोखरीलाई बाह्रौँ शताब्दीपूर्व हाङ वरक (राजाले नुहाउने पोखरी) र माङ वरक (भगवान् भेटिने पोखरी) समेत भन्ने गरिएको जनविश्वास रहेको जानकार महेन्द्र सेलिङले जानकारी दिए ।
याङवरक पोखरी क्षेत्रको अर्को महत्त्वपूर्ण विशेषता निशान कालिका धाम हो । विशाल रुखको फेदमा रहेको मन्दिरमा पोखरीको उत्पत्तिसँगै पुजा अर्चना हुँदै आएको यहाँका सेवासाँवा (पुजारी) एवं याङवरक–४ का निवर्तमान वडाध्यक्ष शहरनन्द योङहाङले जानकारी दिए ।
निशान कालिका धामको संरक्षण तथा घेराबाराको कार्य यसअघि नै सम्पन्न भइसकेको छ । उक्त कार्य याङवरक गाउँपालिका तथा स्थानीयवासी अस्मिन इधिङ्गोको परिवारको लगानीमा सम्पन्न भएको थियो । यस्तै सवारी पार्किङ, शौचालय, मार हान्ने स्थान लगायत संरचनासमेत निर्माण भइसकेका छन् ।
निशान कालिका धाममा हरेक वर्ष बडादसैँको महानवमीका दिन निशान प्रदर्शन गर्ने गरिन्छ । यहाँ श्रीकम्फु र श्रीजङ्गी निशान प्रदर्शन गर्ने तथा पूजा अर्चना गर्ने परम्परा रहेको छ । नेपाल एकीकरणका क्रममा गोरखाली फौज र तत्कालीन १० लिम्बूवानअन्तर्गतको याङवरक थुमका सेनाबीच भएको युद्धमा हारजित नभएपछि सम्झौता भएको थियो ।
यस क्रममा गोरखाली फौजले उपहारस्वरूप दिएका दुई वटा निशान, युद्धमा प्रयोग भएका खुडा, खुकुरी र हतियार प्रदर्शन गर्ने प्रचलन रहेको यस क्षेत्रका जानकार महेन्द्र सेलिङको भनाइ छ । यस स्थानमा तत्कालीन लिम्बूवानअन्तर्गतका ५२ थरी लिम्बूहरूले सामूहिक रूपमा सामुदायिक नीति निर्माण गर्ने भएकाले यस स्थानलाई ५२ मौलोस समेत भन्ने गरिन्छ । कालिका धामस्थलमै दुवै निशान सुरक्षित रूपमा राख्ने संरचनासमेत निर्माण गरिएको छ । रासस
